අපේ සමාජයේ බොහෝ දෙනෙක් පුරුදු වී සිටින්නේ දරුවෙකුට හෝ වැඩිහිටියෙකුට අසනීප බවක් දැනුණු විට, අතේ පිට පැත්ත නළලට තබා “ඇඟ රස්නෙයි” කියා නිගමනය කිරීමටයි. නමුත් එය කොතරම් දුරට නිවැරදිද?
උණ (Fever) යනු රෝගයක් නොව ශරීරයේ අභ්යන්තරයේ සිදුවන යම් ක්රියාවලියක අනතුරු ඇඟවීමකි.
එනිසා එය “දළ වශයෙන්” නොව “නිවැරදිවම” මැන ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.
මෙම ලිපියෙන් ශරීර උෂ්ණත්වය මනින නිවැරදි ක්රම, උපකරණ සහ ඔබ සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු ගැන විමසා බලමු.
ශරීර උෂ්ණත්වය මැනීමට භාවිත කරන උපකරණ (Thermometers)
වර්තමානයේ බහුලව භාවිත වන උෂ්ණත්වමාන වර්ග කිහිපයක් ඇත.
🔴 ඩිජිටල් උෂ්ණත්වමානය (Digital Thermometer)
වර්තමානයේ නිෙවසක භාවිතයට වඩාත්ම සුදුසු සහ ආරක්ෂිතම උපකරණය මෙයයි. මෙය කියවීමට පහසුය (තිරයේ අංක ලෙස පෙන්වයි). කල් පෙවැත්ම, සහ වීදුරු කැබලි හෝ රසදිය ශරීරගත වීමේ අවදානමක් නොමැත. විනාඩියක් වැනි කෙටි කාලයකින් ප්රතිඵල ලබා දේ.
🔴 රසදිය උෂ්ණත්වමානය (Mercury Thermometer)
අතීතයේ බහුලව භාවිත වුවද, දැන් මෙය භාවිතයෙන් ඉවත් වෙමින් පවතී. වීදුරු බිඳී යාමෙන් රසදිය (Mercury) වැනි විෂ සහිත ලෝහ ශරීරගත වීමේ අවදානමක් ඇති නිසා කුඩා දරුවන් සිටින නිවෙස්වලට මෙය එතරම් නිර්දේශ නොකරයි. නමුත් නිරවද්යතාව අතින් මෙය ඉහළ මට්ටමක පවතී.
🔴 අධෝරක්ත කිරණ උෂ්ණත්වමානය (Infrared / Non-contact Thermometer)
නළලට අඟලක් පමණ දුරින් තබා ශරීරය ස්පර්ශ නොකර උෂ්ණත්වය මැනිය හැකිය. දරුවා නිදා සිටින විට මැනීමට පහසු වුවත්, දහඩිය හෝ පරිසර උෂ්ණත්වය මත පාඨාංක (Readings) වෙනස් විය හැකි නිසා මෙය භාවිත කිරීමේදී නිවැරදි තාක්ෂණය අනුගමනය කිරීම වැදගත් ය.
ශරීර උෂ්ණත්ව පරාසයන් සහ අවදානම් මට්ටම්
ශරීර උෂ්ණත්වය මනින විට ලැබෙන අගය අනුව රෝගියා සිටින තත්ත්වය වෛද්ය විද්යාත්මකව වර්ගීකරණය කරන්නේ මෙසේය. (මෙහි අගයන් සෙල්සියස් සහ ෆැරන්හයිට් යන දෙකෙන්ම දක්වා ඇත).
i. සාමාන්ය ශරීර උෂ්ණත්වය (Normal Range)
නීරෝගි පුද්ගලයෙකුගේ ශරීර උෂ්ණත්වය පවතින සාමාන්ය පරාසයයි.
36.5°C – 37.5°C (සෙල්සියස්)
97.7°F – 99.5°F (ෆැරන්හයිට්)
ii. හයිපෝතර්මියා (Hypothermia) – ශරීර උෂ්ණත්වය අසාමාන්ය ලෙස පහළ යාම
මෙය ශරීරය නිපදවන තාප ප්රමාණයට වඩා වේගයෙන් තාපය පිටවීම නිසා සිදුවන (උදා: අධික සීතලට නිරාවරණය වීම, දියේ ගිලීම) අනතුරුදායක තත්ත්වයකි. මෙහිදී රෝගියා අධික ලෙස වෙව්ලීම සහ සිහි මද ගතිය පෙන්විය හැකිය.
35°C ට අඩු (සෙල්සියස්)
95°F ට අඩු (ෆැරන්හයිට්)
iii. හයිපර්තර්මියා (Hyperthermia) සහ උණ (Fever)
ශරීර උෂ්ණත්වය සාමාන්ය මට්ටමට වඩා ඉහළ යාමයි.
👉 සුළු උණ තත්ත්වය (Low-grade Fever): ආසාදනයක මූලික අවස්ථාව විය හැකිය.
37.5°C – 38.3°C (සෙල්සියස්)
99.5°F – 100.9°F (ෆැරන්හයිට්)
👉 තද උණ (Significant Fever): පැහැදිලිවම උණ පවතින අතර ඖෂධ (පැරසිටමෝල්) සහ විවේකය අවශ්ය විය හැකිය.
38.3°C – 40.0°C (සෙල්සියස්)
100.9°F – 104.0°F (ෆැරන්හයිට්)
👉 අධික උණ / හයිපර්පයිරෙක්සියා (Hyperpyrexia): මෙය ඉතාම අවදානම්සහගත තත්ත්වයකි. මොළයට හානි සිදුවිය හැකි බැවින් වහාම රෝහල්ගත කළ යුතුය.
40.0°C ට වැඩි (සෙල්සියස්)
104.0°F ට වැඩි (ෆැරන්හයිට්)
උෂ්ණත්වය මැනීමට බහුලව භාවිත කරන ස්ථාන සහ වෙනස්කම්
අප උෂ්ණත්වමානය තබන ස්ථානය අනුව ලැබෙන අගය සුළු වශයෙන් වෙනස් විය හැකිය.
🔴 කිහිල්ල (Axillary): ශ්රී ලංකාවේ බහුලවම භාවිත කරන පහසුම ක්රමයයි. නමුත් මෙහි අගය ශරීරයේ අභ්යන්තර උෂ්ණත්වයට වඩා 0.5°C සිට 1°C (1°F – 2°F) පමණ අඩුවෙන් පෙන්නුම් කරයි. එබැවින් කිහිල්ලෙන් මනින විට ලැබෙන අගයට දළ වශයෙන් ෆැරන්හයිට් අංශක 1ක් එකතු කර ගැනීම වඩාත් නිවැරදිය.
🔴 කට (Oral): දිව යට තබා මැනීම. මෙය වඩා නිවැරදි අගයක් ලබා දේ. නමුත් කුඩා දරුවන්ට මෙය කිරීම අපහසු විය හැකිය.
🔴 ගුද මාර්ගය (Rectal): කුඩා දරුවන්ගේ (වයස අවුරුදු 3ට අඩු) නිවැරදිම උෂ්ණත්වය ලබා දෙන්නේ මෙම ක්රමයයි.
උෂ්ණත්වමාන භාවිතයේදී සැලකිලිමත් විය යුතු විශේෂ කරුණු නිවැරදි මිනුමක් ලබා ගැනීමට පහත කරුණු ගැන අවධානය යොමු කරන්න
ආහාර පාන ගැන සැලකිලිමත් වන්න
උණුසුම් තේ එකක් හෝ අයිස්ක්රීම් වැනි සිසිල් දෙයක් ගත් වහාම කටින් උෂ්ණත්වය මැනීම නොකරන්න. එමෂින් කට ඇතුළේ උෂ්ණත්වය වෙනස් වන නිසා වැරදි පාඨාංකයක් ලැබිය හැකිය. අවම වශයෙන් විනාඩි 20ක්වත් සිටින්න.
දහඩිය පිස දමන්න
කිහිල්ලෙන් උෂ්ණත්වය මැනීමට පෙර එම ස්ථානය තෙතමනයෙන් තොරව වියළිව තිබිය යුතුය. දහඩිය තිබීමෙන් උෂ්ණත්වය අඩුවෙන් පෙන්විය හැකිය.
උපකරණයේ පිරිසිදුකම
එක් වරක් භාවිත කළ පසු සබන් වතුර යොදා හෝ ඇල්කොහොල් (Surgical spirit) යොදා පිස දමා පිරිසිදු කරගන්න. මෙය විෂබීජ පැතිරීම වළක්වයි.
බැටරි
ඩිජිටල් මාපකවල බැටරි දුර්වල වූ විට වැරදි අගයන් පෙන්විය හැකිය. තිරය අඳුරු වී ඇත්නම් බැටරි මාරු කරන්න.
සෑම නිෙවසකම උෂ්ණත්වමානයක් තිබීමේ වටිනාකම
ශ්රී ලංකාව වැනි ඩෙංගු රෝගය බහුල රටක, නිෙවසක උෂ්ණත්වමානයක් තිබීම අත්යවශ්ය කාරණයකි.
👉 රෝග විනිශ්චයට පහසුවක් ඔබ වෛද්යවරයා හමුවට ගිය විට “ඊයේ රෑ දරුවාට හොඳටම උණ තිබුණා” යැයි කියනවාට වඩා “ඊයේ රෑ දරුවාගේ උණ ෆැරන්හයිට් 102ක් තිබුණා” යැයි පැවසීම වෛද්යවරයාට රෝගයේ ස්වභාවය තේරුම් ගැනීමට විශාල රුකුලකි.
උණ වලිප්පුව (Febrile Fits) වළක්වා ගැනීම
කුඩා දරුවන්ගේ උණ ඉක්මනින් ඉහළ යාම නිසා වලිප්පුව ඇති විය හැකිය. උෂ්ණත්වමානයක් තිබීමෙන් උණ වැඩි වන බව කල් තියා හඳුනාගෙන, නියමිත මාත්රාවට පැරසිටමෝල් ලබා දී, ඇල් වතුරෙන් තෙමා උණ පාලනය කිරීමට දෙමවුපියන්ට හැකියාව ලැබේ.
අනවශ්ය ඖෂධ භාවිතය අඩු කිරීම
සමහර විට ඇඟ රස්නය තිබුණත් එය උණ නොවන්නට පුළුවනි. මැන බැලීමෙන් අනවශ්ය ලෙස පැරසිටමෝල් භාවිතය වළක්වා ගත හැකිය.
නිවැරදිව උෂ්ණත්වය මැනීම අංකයක් කියවනවා කියන එක විතරක්ම නෙවෙයි, රෝගියාගේ ජීවිත ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ගන්නා වගකිවයුතු ක්රියාවකි.
එබැවින් අදම හොඳ ප්රමිතියකින් යුතු ඩිජිටල් උෂ්ණත්වමානයක් ඔබේ ප්රථමාධාර පෙට්ටියට එක් කරගන්න. මෙය ඔබ ඔබේ සෞඛ්ය වෙනුවෙන් ජීවිතකාලයටම කරන ආයෝජනයක් විය හැකිය.
