වර්තමාන සමාජය දෙස බලන විට බොහෝ දෙනා පසුවන්නේ දැඩි මානසික පීඩනයකිනි. අනුන් කියන වචනයක්, කරන අපහාසයක් හෝ ජීවිතයේ
සිදුවන යම් පසුබෑමක් හමුවේ බොහෝ දෙනා අන්තයටම කම්පාවට පත්වෙති. මේ සියල්ලටම මූලික හේතුව වන්නේ අප අත්දකින දේවල් දැඩි ලෙස “ඇඟට ගැනීම” හෙවත් ඒවා තම ආත්මයට සම්බන්ධ කරගෙන උපාදානය කර ගැනීමයි.
ජීවිතය අනියත බව වටහා ගැනීම
අපගේ ජීවිතය ඉතා කෙටි මෙන්ම අස්ථිර එකකි. මරණය ඕනෑම මොහොතක සිදුවිය හැකිය. දේශනාවේ සඳහන් වන පරිදි, අප ජීවත් වන මේ කෙටි කාලය තුළ අනුන්ගේ අනවශ්ය විවේචන, ප්රශ්න හෝ අහිතකර බලපෑම් අපගේ හදවතට ගෙන පීඩා විඳීම අඥානකමකි. බුදුදහමට අනුව ජීවිතය යනු දුකකි, නමුත් ඒ දුක කළමනාකරණය කර ගැනීමට නම් දේවල් දෙස උපේක්ෂාවෙන් බැලීමට හුරුවිය යුතුය. දස දහස් වාරයක් අපට නරකක් කියන පිරිස අතර, අපට හිතවත් කල්යාණ මිත්රයන් ඇසුරු කරමින් ධර්ම මාර්ගයේ ගමන් කිරීම සැනසීමට මඟයි.
සුමංගල සිටුවරයාගේ ආදර්ශය
අපට යම් සම්පතක් අහිමි වූ විට අප ක්රියා කරන්නේ කෙසේද? දේශනාවේ සඳහන් සුමංගල සිටුවරයාගේ කතාව මේ සඳහා කදිම උදාහරණයකි. සුමංගල සිටුවරයාගේ විශාල වී අටුවක් ගිනිගෙන විනාශ වන අවස්ථාවේදී ඔහු කම්පාවට පත් වූයේ නැත. ඒ වෙනුවට ඔහු තෙරුවන් වැඳ, බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉදිරියේ මහත් සතුටින් සිටියේය.
සිටුවරයා පැවසුවේ, “ස්වාමීනි, මා මෙතෙක් කල් මේ සම්පත් මගේ කියා සිතාගෙන සිටියා. නමුත් අද මේවා ගිනිගෙන විනාශ වෙද්දී මට වැටහුණා මේ කිසිවක් මගේ නොවන බව. ඒ නිදහස නිසා මගේ සිතට මහත් සැනසීමක් දැනෙනවා” යනුවෙනි. අපට යමක් අහිමි වන විට එය “ඇඟට නොගෙන”, එය ලෝක ස්වභාවය ලෙස දැකීමට හැකි නම් මානසිකව වැටෙන්නේ නැත.
මහ මුගලන් මහ රහතන් වහන්සේගේ ඉවසීම
ශාරීරික පීඩාවන් පවා ඇඟට නොගැනීම පිළිබඳ උතුම්ම ආදර්ශය සපයන්නේ මහා මොග්ගල්ලාන (මහ මුගලන්) මහ රහතන් වහන්සේය. උන්වහන්සේව සොරුන් විසින් වට කර පහර දී ඇට කටු පවා කුඩු කර දැමූ අවස්ථාවේදී, උන්වහන්සේ ඒ වේදනාව තමාගේ කර ගත්තේ නැත. උන්වහන්සේ එය දුටුවේ තමා විසින් පෙර කරන ලද අකුසල කර්මයක විපාකයක් ලෙස පමණි.
තමන් වහන්සේගේ ශරීරය මෙතරම් දරුණු ලෙස විනාශ වෙද්දී පවා උන්වහන්සේ සිතේ කිසිදු ද්වේෂයක් හෝ කම්පාවක් ඇති කර නොගෙන, සෘද්ධි බලයෙන් බුදුරජාණන් වහන්සේ හමුවීමට ගියහ. උන්වහන්සේ තම ශරීරය දෙස බැලුවේ තමාගෙන් පරිබාහිර වස්තුවක් දෙස බලන්නාක් මෙනි. මෙය අපට උගන්වන්නේ, ශාරීරික ලෙඩ රෝග හෝ පීඩාවන් පැමිණි විට, ඒවා මානසිකව “ග්රහණය” කර නොගෙන සිටීමෙන් සිතේ සාමය ආරක්ෂා කරගත හැකි බවයි.
නූතන ජීවිතයට ධර්මය ගළපා ගැනීම
අද සමාජයේ බොහෝ දෙනා අනුන්ගේ වචන නිසා දිවි නසා ගැනීමට පවා පෙළඹෙති. නමුත් අප වටහා ගත යුත්තේ අනුන් පවසන වචන යනු වායුවක් පමණක් බවයි. ඒවා ඇඟට ගෙන හදවතේ තැන්පත් කර ගන්නේ අපමයි. අප යම් දෙයක් “මගේ” කියා අල්ලා ගන්නා තෙක් එය අපට රිදවන්නේ නැත.
දේශනාව අවධාරණය කරන පරිදි, අපගේ පරමාර්ථය විය යුත්තේ පින් සිතුවිලි වර්ධනය කර ගැනීමයි. ලෝකය අපට විවිධ බලපෑම් කළ හැකිය. නමුත් ඒ බලපෑම් අපගේ අභ්යන්තර සැනසීම විනාශ කිරීමට ඉඩ නොදිය යුතුය. “හැමදේම ඇඟට නොගන්නා” පුද්ගලයාට ඕනෑම කුණාටුවක් හමුවේ නොසැලී සිටීමේ ශක්තිය ලැබේ.
අවසාන වශයෙන්, ජීවිතයේ අපට හමුවන සැප මෙන්ම දුක ද අනිත්ය වේ. සුමංගල සිටුවරයා මෙන් භෞතික දේවල් අතහැරීමටත්, මහ මුගලන් රහතන් වහන්සේ මෙන් ශාරීරික පීඩාවන් දෙස උපේක්ෂාවෙන් බැලීමටත් අප පුරුදු විය යුතුය. මෙම ධර්මෝපදේශය අපගේ එදිනෙදා ජීවිතයට එකතු කර ගැනීමෙන්, වඩාත් අර්ථවත් සහ සුවපත් දිවියක් ගත කිරීමට අපට හැකි වනු ඇත. සියලු දෙනාටම ධර්මයේ සැනසීම උදා වේවා.
TEXT – මධුර ප්රභාත් ගමගේ
