ඇබර්ඩීන් දියඇල්ල නුවරඑළිය දිස්ත්රික්කයේ ගිනිගත්හේන ආසන්නයේ පිහිටි ශ්රී ලංකාවේ සුන්දරම ස්වාභාවික නිර්මාණයන් අතරින් එකකි.
මීටර් 98ක (අඩි 322) විස්මිත උසකින් යුක්ත මෙම දියඇල්ල, දිවයිනේ උසම දියඇලි අතරින් 18 වැනි ස්ථානයට පත්වන අතර, එය කැලණි ගඟේ ප්රධාන අතු ගංගාවක් වන කෙහෙල්ගමු ඔයෙන් පෝෂණය වෙයි.
වසන්තය හෝ මෝසම් වැසි සමයේදී, කෙහෙල්ගමු ඔය පිටාර ගලමින් මෙම දිය ඇල්ලට ලබා දෙන ජල කඳේ ප්රමාණය කෙතරම්ද යත්, දිය දහරේ හඬ කිලෝමීටර් ගණනාවක් ඈතට පවා ඇසෙනු ඇත. ඈතට විහිදෙන සුදු දිය දුමාරයත්, අවට සිසාරා යන දේදුනු වර්ණවල චමත්කාරයත් ඇබර්ඩීන් දිය ඇල්ලේ අසමසම තේජස ලොවට කියාපායි.
ඇබර්ඩීන් දියඇල්ලේ නාමය එහි සෞන්දර්යය තරමටම රසවත් ඉතිහාසයක් ගෙන එයි. දහනව වැනි සියවසේ බ්රිතාන්ය යටත්විජිත සමය ශ්රී ලංකාවේ කඳුකර ප්රදේශයට තේ වගාව හඳුන්වා දුන් යුගයයි. මේ කාලයේදී දිවයිනේ සරු බිම්වල විශාල තේ වතු බිහි විය.
මෙම දියඇල්ලට නුදුරින් පිහිටි විශාල තේ වත්තකට නම තබා තිබුණේ, එම වතුයායේ හිමිකාරිත්වය දැරූ ස්කොට්ලන්තයේ ඇබර්ඩීන් නගරයෙන් පැමිණි වතු හිමියෙකුගේ නිජබිම සිහිවීමටය. එම වතුයාය ඇබර්ඩීන් තේ වත්ත ලෙස නම් කරන ලදි.
දියඇල්ල පිහිටා ඇත්තේ හරියටම එම වතුයායේ සීමාවන් අසල හෝ ඇතුළත බැවින්, ප්රදේශවාසීන් සහ බ්රිතාන්ය වැසියන් අතර මෙම දිය ඇල්ල එම තේ වතුයායේ නමින්ම හඳුන්වන්නට පටන් ගත්තේය.
මෙලෙස ඇබර්ඩීන් නාමය, ලංකාවේ කඳුකරයේ ස්වාභාවික අලංකාරයක් සමඟ ස්කොට්ලන්තයේ ඈත නගරයක් සම්බන්ධ කරන ඓතිහාසික පාලමක් ලෙස ක්රියා කරයි.
එම ඓතිහාසික සම්බන්ධය හේතුවෙන්, දියඇල්ලේ සුන්දරත්වය නරඹන විට, සියවස් ගණනාවක් පුරා පැවති සංස්කෘතික හා භූගෝලීය සබඳතා පිළිබඳ කතාවක්ද එහි දිය දහරට එකතු වන බවක් සංචාරකයාට දැනෙනු ඇත. එය හුදෙක් ස්වාභාවික ස්ථානයක් නොව, යටත්විජිත ඉතිහාසයේ නිහඬ සාක්ෂිකරුවෙක් ලෙස අදටත් පවතී.
ගිනිගත්හේනේ සිට නෝර්ටන්බ්රිජ් දක්වා ඇදෙන මාර්ගයේ ගමන් කරන ඕනෑම අයෙකුට, ඈත කඳු වැටි අතරින් ඉහළට නැඟෙන දිය දුමාරය මඟින් ඇබර්ඩීන් දියඇල්ල ගැන දැනුම් දෙනු ඇත.
මීටර් 98ක් (අඩි 322) ඉහළ සිට කඩා හැලෙන දිය දහර, පැහැදිලි තල දෙකකින් හෝ සමහර කාලවලදී තනි විශාල දිය පහරකින් යුක්තව, පහළට ගලන දර්ශනයක් දැකගත හැකිය. දිය ඇල්ල අවට ඇති ඝන නිවර්තන වනාන්තරය සහ සදාහරිත වෘක්ෂලතා තවත් සෞන්දර්යක් දිය ඇල්ලට එක් කරනු ලබයි.
උදෑසන කාලයේදී මෙන්ම, සිසිල් කාලගුණයක් පවතින විටදී, දිය ඇල්ලේ උඩ කොටස සුදු මීදුමකින් වැසී යයි. මෙම දියඇල්ලේ ඇති විශිෂ්ටතම සහ දුර්ලභම විශේෂත්වය වන්නේ, ශ්රී ලංකාවේ දියඇලි අතුරින් ඉතා සුළු ප්රමාණයකට හිමිවන අවස්ථාවක් වන දිය තිරය පිටුපසට ගොස් නැරඹීමේ හැකියාවයි. දැවැන්ත ජල කඳේ ගලා යාම ඇතුළත සිට බැලීමේදී දැනෙන ජලයේ හඬ සහ කම්පනය අසමසම අත්දැකීමකි. ඔබ වටා දිය දහර ඇද හැලෙන විට, ඔබ සොබාදහමේ බලයේ කේන්ද්රස්ථානයක සිටින්නාක් මෙන් හැඟීමක් ඇති කරවයි. ඇබර්ඩීන් දියඇල්ල වෙත ළඟා වීම සාපේක්ෂව පහසු කාර්යයකි. එය පිහිටා ඇත්තේ ගිනිගත්හේන නගරයට ආසන්නව වන අතර, ප්රධාන මාර්ගයේ සිට පැමිණෙන විට පැහැදිලි සලකුණු පුවරු දැකගත හැකිය.
නැරඹුම් ස්ථානයට ළඟා වීමට, සංචාරකයන්ට තම වාහන නවත්වා, හොඳින් සකස් කරන ලද කෙටි දුරක් පයින් ගමන් කිරීමට සිදු වේ. දිය ඇල්ලේ පහළ කොටස සහ දිය වළ ආසන්නයට ළඟා වීමට සුරක්ෂිත පියගැටපෙළ මාර්ගයක් ද සකසා තිබීම සංචාරක පහසුව තවදුරටත් ඉහළ නංවයි.
වන්නේ සාමාන්යයෙන් සැප්තැම්බර් සිට දෙසැම්බර් දක්වා කාලය තුළ කෙහෙල්ගමු ඔයට වැඩිම ජල ප්රමාණයක් ලැබේ. මෙම කාලයේදී පැමිණියහොත් ඇබර්ඩීන් දිය ඇල්ලේ පූර්ණ තේජස, කඩා හැලෙන දිය කඳේ බලය සහ සුන්දරත්වය උපරිමයෙන්ම දැකගත හැකිය.
ඇබර්ඩීන් දිය ඇල්ලේ පාමුල පිහිටා ඇති විශාල දිය වළ (Plunge Pool) සංචාරකයන් අතර අතිශය ජනප්රියයි. කඳුකරයේ ජලයෙන් පෝෂණය වන බැවින්, මෙහි ජලය අතිශය පිරිසුදු හා සිසිල් ය.
කෙසේ වෙතත්, මෙම ස්වාභාවික තටාකයේ මැද කොටස අනපේක්ෂිත ලෙස ගැඹුරු විය හැකි බව සංචාරකයන් විසින් දැඩි ලෙස මතක තබා ගත යුතුය.
අනතුරු ඇඟවීම: විශේෂයෙන්ම අධික වර්ෂා කාලවලදී, කෙහෙල්ගමු ඔය පිටාර ගලන විට දිය ඇල්ලේ ජල මට්ටම අධි වේගයකින් සහ ඉහළ මට්ටමකින් ගලා යයි. එවැනි අවස්ථාවන්හිදී දිය වළට පිවිසීම අතිශය අනතුරුදායක විය හැකි අතර, සංචාරකයන් ආරක්ෂිත සීමාවන්ට පිටින් සිටීම අත්යවශ්ය වේ.
ප්රථමාධාර: ප්රදේශය ආශ්රිතව ජීවිතාරක්ෂක පහසුකම් සීමා සහිත බැවින්, පිහිනීමේදී සෑම විටම ආරක්ෂාවට මුල් තැන දිය යුතුය. විශේෂයෙන් දරුවන් සමඟ පැමිණෙන මවුපියන් දැඩි අවධානයෙන් සිටිය යුතුය.
දිය ඇල්ල නැරඹීමට පැමිණෙන සියලු දෙනාට, ස්වභාවධර්මයේ මෙම උරුමය පවත්වා ගැනීම සඳහා ප්ලාස්ටික් හෝ වෙනත් අපද්රව්ය අවට පරිසරයට මුදා නොහරින ලෙසට කාරුණිකව ඉල්ලා සිටිනු ලැබේ.
ඇබර්ඩීන් දියඇල්ල සැබවින්ම සොබාදහම ශ්රී ලංකාවට දායාද කළ අමිල වස්තුවකි. මෙම අසිරිමත් ස්වාභාවික සුන්දරත්වය අනාගත පරපුර උදෙසාත් ආරක්ෂා කර ගැනීම, අප සියලු දෙනාගේම පාරිසරික වගකීම හා යුතුකම වන්නේය.
TEXT – පූර්ණිමා ඉන්දීවරී
