අප දිනපතා පරිභෝජනය කරන ආහාර වේලෙහි රසය තීරණය කරන ප්රධානතම සාධකය වන්නේ ලුණුයි. ලුණු නැති ආහාරයක් රස විඳීම ශ්රී ලාංකික අපට සිතාගත නොහැකි තරම්ය.
විශේෂයෙන්ම ශ්රී ලාංකීය ගෘහිණියන් වෑංජන රසවත් කිරීමටත්, පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ රුචිකත්වය දිනා ගැනීමටත් නොමසුරුව ලුණු භාවිත කිරීමට පෙළඹී සිටිති. එහෙත්, මේ දිව පිනවන රසය පිටුපස සැඟවී සිටින “නිහඬ මාරයා” පිළිබඳව අප කොතෙක් දුරට දැනුවත්ද? මෑතකාලීන වෛද්යවරයකුගේ නිරීක්ෂණ සහ පර්යේෂණ දත්තවලට අනුව, වෙළෙඳපොළේ ඇති ලුණු ඇසුරුම් තුළ ඇත්තේ හුදෙක් රසකාරකයක් පමණක් නොව, ඔබේ පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ ආයු කාලය කෙමෙන් කෙටි කරන බියකරු වසකි.
විද්යාත්මක පසුබිම සහ වර්තමාන තත්ත්වය
විද්යාත්මක දත්තයන්ට අනුව, ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) නිර්දේශ කරන්නේ නීරෝගි පුද්ගලයකු දිනකට ලබාගත යුතු උපරිම ලුණු ප්රමාණය තේ හැඳි එකක් හෙවත් ග්රෑම් 5ක් පමණක් බවයි. මෙම ප්රමාණය සිරුරේ මූලික ක්රියාකාරිත්වය පවත්වා ගැනීමට ප්රමාණවත් වේ. එහෙත් අවාසනාවකට මෙන් ශ්රී ලාංකිකයන් දිනකට ලුණු ග්රෑම් 10 සිට 12 දක්වා අධික ප්රමාණයක් ශරීරගත කරගන්නා බව වාර්තා වේ. මෙය නිර්දේශිත ප්රමාණය මෙන් දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි අගයකි.
මෙම අධික සෝඩියම් ප්රමාණය අපගේ අභ්යන්තර ඉන්ද්රිය පද්ධතියට දරාගත නොහැකි බරකි. ලුණු භාවිතය පිළිබඳ පවතින තවත් බරපතළ තත්ත්වයක් වන්නේ නූතන මුහුදු ලුණු සාම්පල පරීක්ෂා කිරීමේදී ඒවායේ මයික්රෝ ප්ලාස්ටික් අංශු අඩංගු බව තහවුරු වී තිබීමයි. සාගර දූෂණය හේතුවෙන් ලුණු ස්ඵටික සමඟ මිශ්ර වන මෙම ප්ලාස්ටික් අංශු ආහාර හරහා සිරුරට ඇතුළු වීමෙන් දිගුකාලීන සෞඛ්ය ගැටලු රැසක් නිර්මාණය කරයි.
ලුණු ඇබ්බැහියෙන් සිදුවන ශාරීරික විනාශය
මෙම “ලුණු ඇබ්බැහිය” නිසා ශරීරය තුළ සිදුවන විනාශය අතිමහත්ය. රුධිරයේ සෝඩියම් මට්ටම ඉහළ යාම හේතුවෙන් රුධිර නාළවල පීඩනය වැඩි වේ. මෙය අධික රුධිර පීඩනය (Hypertension) හටගැනීමට සෘජුවම බලපාන අතර, එය හිටිහැටියේම සිදුවන හෘදයාබාධ හෝ අංශභාග (Stroke) තත්ත්වයන්ට ප්රධානතම හේතුවක් වේ. ශ්රී ලංකාවේ සිදුවන මරණවලින් සැලකිය යුතු ප්රමාණයකට වගකියන බෝ නොවන රෝග රැසක මුල මෙම ලුණු භාවිතයයි.
එමෙන්ම, රුධිරයේ ඇති අතිරික්ත සෝඩියම් පෙරීම සඳහා වකුගඩුවලට අසීමිත වෙහෙසක් දැරීමට සිදු වේ. වකුගඩුවල ඇති සියුම් පෙරහන් පද්ධතියට මෙම අධික ලුණු සාන්ද්රණය දරාගත නොහැකි වීම නිසා කල්යාමේදී වකුගඩු අකර්මණ්ය වීමට මග පාදයි. මීට අමතරව, ලුණු අධිකව ගැනීම නිසා අස්ථිවල ඇති කැල්සියම් මුත්රා සමඟ පිටවීම සිදු වේ. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස අස්ථි දුර්වල වීම (Osteoporosis) සිදුවන අතර, ලුණුවල ඇති ප්ලාස්ටික් අංශු නිසා පිළිකා අවදානම ඉහළ යාමත් වළක්වාලිය නොහැකි සෞඛ්ය තර්ජනයකි.
බේරීමට ගත යුතු පියවර
මෙම මාරාන්තික තත්ත්වයෙන් බේරීම සඳහා අප අදම නිවැරදි තීරණ ගනිමින් ක්රියාත්මක විය යුතුය.
පාලනය කළ භාවිතය
කෑම පිසීමේදී දැනට භාවිත කරන ලුණු ප්රමාණය අඩකින් අඩු කිරීමට උත්සාහ කරන්න. මුලදී රසයෙහි අඩුවක් දැනුණද, සති කිහිපයකින් ඔබේ දිව එම අඩු ලුණු රසයට හුරු වනු ඇත.
අතිරේක ලුණු භාවිතය නැවැත්වීම
කෑම මේසයට අතිරේකව ලුණු කුඩු හෝ ලුණු වතුර ගෙන ඒම වහාම නතර කළ යුතුය. මෙය කුඩා දරුවන්ගේ සෞඛ්යයටද අතිශය වැදගත්ය.
සැඟවුණු ලුණු හඳුනාගැනීම
විශේෂයෙන් සෝස් වර්ග, සොසේජස්, බයිට් වර්ග, වියළි මාළු සහ පැකට් කළ කෘත්රිම ආහාරවල අඩංගු “සැඟවුණු ලුණු” පිළිබඳව දැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතුය. වෙළෙඳපොළෙන් භාණ්ඩ මිලදී ගැනීමේදී එහි අඩංගු සෝඩියම් ප්රමාණය පිළිබඳ ලේබලය කියවීමට පුරුදු වන්න.
ස්වාභාවික විකල්ප
ලුණු වෙනුවට ආහාර රස ගැන්වීමට ගම්මිරිස්, දෙහි, ඉඟුරු, සුදුලුනු සහ කුරුඳු වැනි ස්වාභාවික කුළුබඩු වර්ග භාවිතයට හුරු වීම සෞඛ්ය සම්පන්න දිවියකට මඟ කියනු ඇත. මේවා මඟින් ලුණුවලින් තොරව ආහාරයට උසස් රසයක් එක් කර ගත හැකිය.
අධික රුධිර පීඩනය සඳහා ඖෂධ ගන්නා අතරතුර පවා ලුණු අධික ආහාර ගැනීම යනු “දැන දැනම වස පානය කිරීමක්” වැනි භයානක ක්රියාවකි. බාහිරින් රෝග ලක්ෂණ නොපෙන්වාම මරණය කැඳවිය හැකි නිසා වෛද්යවරුන් මෙය “නිහඬ මාරයා” ලෙස හඳුන්වයි. ලුණු පාලනය කිරීම යනු හුදෙක් ආහාර වේලක වෙනසක් නොව, එය ඔබගේ ජීවිතයේ ගුණාත්මකභාවය තීරණය කරන සාධකයකි.
එබැවින්, ඔබේත් ඔබේ ආදරණීයයන්ගේත් වටිනා ජීවිත තත්පර කිහිපයක දිව පිනවන රසය වෙනුවෙන් පාවා නොදී, අද සිටම ලුණු පාලනය කර නීරෝගි හෙටක් උදා කර ගැනීමට කටයුතු කරමු. ඔබ අද ගන්නා කුඩා පියවරක් හෙට දවසේ ඔබේ පවුලේ සිනහව සුරක්ෂිත කරනු ඇත.
TEXT – ශෂිනි කෞශල්යා
