මීදුම් සළුවෙන් වැසුණු හසලක නිල්වන් කඳුවැටි අතරින් ඇසෙන්නේ හුදෙක් දිය දහරක හඬක්ම නොවේ. එය සොබාදහම විසින් වයනු ලබන මනෝහර වීණා වාදනයකි. හිරු රැස් පතිත වන මොහොතක, අහසින් වැටෙන මැණික් කැට මෙන් දිදුලන දිය බිඳු මීදුම් වලාවක් සේ විසිර යන ඒ අසිරිමත් දසුන දෙස බලා සිටින විට රත්න ඇල්ල යනු පෘථිවියේ තවත් එක් ජල දහරක් නොව මගේ හදවතට සමීපව සැඟවුණු පාරාදීසයක් බව මට වැටහෙයි.
මහනුවර දිස්ත්රික්කයේ කෙළවරක සප්ත කන්යාවන්ගේ සෙවණේ දැවැන්ත ප්රපාතයකට රිදී සළුවක් සේ කඩාහැලෙන රත්න ඇල්ලේ ඒ ගාම්භීරත්වයත් කඳුකර සුළඟේ සිසිලසත් විඳින ඕනෑම අයෙකුට හැඟී යන්නේ අප ස්වභාවධර්මයේ කොතරම් අපූරු නිර්මාණයක කොටස්කරුවන් ද යන්නයි. මේ මහා වනපෙත මැද නිහඬව සැඟවී ඇති මගේම ගමේ අභිමානය බඳු වූ රත්න ඇල්ලේ පාරිසරික රහස් සොයා යන චමත්කාරජනක අත්දැකීමකට මම අද ඔබව කැඳවාගෙන යන්නෙමි.
මහනුවර නගරයේ සිට කිලෝමීටර 72 පමණ දුරින් පිහිටා ඇති රත්න ඇල්ල ලංකාවේ දිය ඇලි ලැයිස්තුවේ උසින් 14 වැනි ස්ථානයේ රැඳී සිටී. රත්න ඇල්ල මහනුවර දිස්ත්රික්කයේ මිනිපේ ප්රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ හසලක නගරයේ, රත්න ඇල්ල ග්රාමයේ පිහිටා ඇති සුන්දර වටපිටාවක් සහිත දිය ඇල්ලක් වේ. මෙහි ඇති සුන්දරත්වයට අමතරව ඇල්ල අවට කිසියම් අද්භූත බලවේග ක්රියාත්මක වන බවටද ගම්මුන්ගේ මතයක් පවතී. ඉතිහාසයේ ජනප්රවාදයට අනුව රාවණා රජු සීතා කුමරිය සමඟ රත්න ඇල්ල ග්රාමය ආශ්රිතව විසූ බවත් හා එම යුවළ මෙම ඇල්ල ආශ්රිතව දිය කෙළියේ යෙදුණ බවටද ගම්මුන්ගේ විශ්වාසයක් පවතී.
“රත්න ඇල්ල යන නම “මැණික් ක්ෂේත්රය“ ලෙස පරිවර්තනය වන අතර එහි විස්මයජනක සුන්දරත්වය සහ ප්රදේශයේ සැඟවුණු නිදන් හා සම්බන්ධ ජනප්රවාද දෙකම පිළිබිඹු කරයි. මෙම දිය ඇල්ල තද කොළ පැහැති වනාන්තරවලින් වැසී ඇති කඳු වැටියකින් වටවී ඇති බැවින් එය දිදුලන මැණිකක් මෙන් පෙනේ. “රත්න“ යන දිය ඇල්ලේ නම “රත්නය“ යන සිංහල වචනයෙන් ව්යුත්පන්න වී ඇති අතර එහි අර්ථය මැණික් හෝ මැණික යන්නයි.
රත්න ඇල්ල නවරත්න ඇල්ල යන නමින්ද හඳුන්වනු ලබයි. මෙම දිය ඇල්ලේ ජලය වියළි කලාපයේ මායිමේ දෙවැනි අර්ධ තැනිතලාවේ නැඟෙනහිර කොටසේ බෑවුම් සහිත බිඳීම දෙපස පිහිටි වෙලංගොල පතනේ දකුණු බෑවුමෙන් ඇදවැටේ.
මීටර 101ක් උස වන මෙම දිය ඇල්ල දුම්බර කඳු තුළින් ආරම්භ වී ගලා බසින හසලක ඔයෙන් නිර්මාණය වී පහළට කඩා හැලෙන දිය ඇල්ලක් වේ. මහනුවර මහියංගණය මාර්ගයේ හසලක නගරයට පැමිණ එතැන් සිට හසලක-එල්දම්පෝරුව මාර්ගයේ කිලෝමීටර 3ක් පමණ ගමන් කළ විට රත්න ඇල්ල වෙත ළඟා විය හැකිය. මෙම දිය ඇල්ලට ගමන් කරන මාර්ගයේම ටික දුරක් ඉදිරියට ගමන් කරන විට කලුව වැටුන ඇල්ල නමින් හඳුන්වන මීටර 30 පමණ උස දිය ඇල්ලක්ද දැක ගැනීමට හැකියාව ලැබේ.මෙම දිය ඇල්ල මහවැලි ගඟේ අතු ගංගාවක් වන හසලක ඔයෙන් ආරම්භ වන අතර වාරිමාර්ග සහ වී වගාව සඳහා ජලය සැපයීමෙන් ප්රාදේශීය ප්රජාව තුළ තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. ගොවීහු 200ක් පමණ තම ජීවනෝපායන් සඳහා එහි ජලය මත යැපෙති. අවට භූ දර්ශනය සශ්රීක වනාන්තර සහ විවිධ ශාක හා සත්ත්ව විශේෂවලින් සංලක්ෂිත වන අතර, අමුත්තන්ට සන්සුන් පරිසරයක් ලබා දෙයි.
වර්ෂාව අධික කාලවලදී මෙහි සංචාරය කිරීම නුවණට හුරු නොවන අතර, දිය ඇල්ල වෙත පා ගමනින් යාමට පෙර ගමන් කළ යුතු මාර්ගය පිළිබඳව ගැමියකුගේ උපදෙස් ලබා ගැනීම වඩාත් යෝග්ය වේ. මෙම දිය ඇල්ල ආශ්රිතව ජීවිත බිලි ගැනීම් බහුලව සිදු වන බව ගම්මුන් පවසන නිසා වඩාත් ගම්මුන්ගේ උපදෙස් අනුව ආරක්ෂාකාරීව දිය නෑමට හැකි ස්ථානවලින් පමණක් දිය නා ගැනීම කළ යුතු වේ. ඇල්ලට දිවෙන කිලෝමීටර් 4ක අඩිපාර සම්පූර්ණයෙන්ම සැඟවී ඇත්තේ වල් වඳුරන්, ළඳුන්, මැංගුස්, ලේනුන් සහ තවත් වියළි කලාපීය ශාක හා සත්ත්ව විශේෂ රැසකින් සමන්විත ඝන වනාන්තරයෙනි. දිය ඇල්ල වික්ටෝරියා, රන්දෙණිගල සහ රන්ටැඹේ අභයභූමිය තුළ පිහිටා ඇත. සාමූහිකව, එය ශ්රී ලංකාවේ නිවර්තන වියළි කලාපීය වනාන්තරවල විශිෂ්ට ගමනකි.මෙම තටාකයේ කිමිදීම භයානකයි. රත්න ඇල්ලට පිවිසීමට කුඹුරු, කැලෑ මාර්ග සහ කුඩා ඇළ දොළ හරහා කිලෝමීටර් 3 සිට 4 දක්වා පමණ ගමන් කළ යුතුය. මෙම මංපෙත තරමක් අභියෝගාත්මක වන අතර ග්රාමීය ජීවිතය, ටෙරස් කුඹුරු සහ තේ වතු පිළිබඳ දර්ශන ලබා දෙයි. අතරමඟදී, කඳු නඟින්නන්ට වඳුරන්, මුවන් සහ විවිධ පක්ෂි විශේෂ වැනි වන සතුන් හමුවිය හැකි අතර, එමඟින් කඳු නැඟීමේ අත්දැකීම වැඩි දියුණු වේ.
මෙම දිය ඇල්ල සොබාදහමට ආදරය කරන්නන් සහ ඡායාරූප ශිල්පීන් සඳහා ජනප්රිය ස්ථානයක් වුවද , අමුත්තන්ට ප්රවේශම් වන ලෙස උපදෙස් දෙනු ලැබේ. ගැඹුරු ජලය සහ ශක්තිමත් යටි ධාරා හේතුවෙන්, විශේෂයෙන් වැසි සමයේදී, පාදම අසල පිහිනීම අනතුරුදායක විය හැකිය. සංචාරය කිරීමට හොඳම කාලය වියළි මාසවලදී, දෙසැම්බර් සිට මාර්තු දක්වා හෝ ජූනි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා වන අතර, එම කාලය තුළ මංපෙත ආරක්ෂිත වන අතර කාලගුණය වඩාත් හිතකර වේ.
මෙම දිය ඇල්ල නැරඹීමට පැමිණෙන ඔබට මෙම දිය ඇල්ලට අමතරව,
මහියංගණය රජමහා විහාරය
හසලක ඔය
සොරබොර වැව
දඹාන වැදි ගම්මානය
18 වංගුව
යන ස්ථානවලටද ගමන් කළ හැකි වේ. වගා කටයුතු සඳහා ජලය සැපයීමෙන්, ඇල්ලේ ජලය ගම්වැසියන්ගේ ජීවිතවල වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. රත්න ඇල්ල ග්රාමයේ වෙසෙන ගැමියන් තම සියලු අවශ්යතා මෙම ඇල්ලෙන් සපුරා ගනු ලබන අතර ඔවුන් එය තමන්ගේ පණ මෙන් ආරක්ෂා කරනු ලබයි. එම නිසා මෙම දිය ඇල්ල නැරඹීමට යන ඔබ අප සියලු දෙනාම මෙම සුන්දර පරිසරයට අපද්රව්ය මුදා නොහැරීමට වග බලා ගත යුතුය.
හසලක නිම්නය මතින් අන්ධකාරය සෙමින් පතිත වෙද්දී, රත්න ඇල්ලේ දිය රාවය මා හදවතට රහසින් මුමුනන බවක් දැනෙයි. ඒ රහස වෙනකක් නොව තමන් සතු පාරිශුද්ධත්වය එලෙසම රැක දෙන ලෙස කරන නිහඬ ආයාචනයයි. මේ සුන්දර උරුමය දෙස බලන විට මට හැඟෙන්නේ අප සොබාදහමෙන් උදුරා ගන්නවාට වඩා සොබාදහමට දිය යුතු දේ බොහෝ බවයි.
රත්න ඇල්ලෙන් නික්මෙන හැම දිය බිඳක්ම පවසන්නේ තමන් පණ දෙන කුඹුරු යායන් ගැන පමණක් නොව මිනිසා සහ පරිසරය අතර තිබිය යුතු අනුකම්පාව පිළිබඳ කතාවයි. ඒ රිදී දිය දහරේ සිසිලස මගේ ගත පමණක් නොව සිත ද සුවපත් කර ඇත. මම ආපසු හැරී එන්නේ රත්න ඇල්ලේ මනෝහර දසුන මගේ මතක ගොන්නට එක්කර ගනිමින් වුවත් එහි ආත්මය මේ නිහඬ වනපෙත තුළම සුරක්ෂිතව පවතිනු දැකීම මගේ එකම ප්රාර්ථනයයි. සොබාදහමේ මේ අසිරිමත් නිමැවුම දෑසින් දැක විඳගන්නට දිනක ඔබත් එහි යනු නිසැකය. එදිනට එහි සුන්දරත්වය පමණක් විඳ සොබාදහමට එහි අයිතිය ඉතිරි කර එන්නට ඔබත් අමතක නොකරන්න.
TEXT – සෙව්මිණී වාසල
